اصول و کلیات بهداشت حرفه ای
اصول و کلیات بهداشت حرفهای
تعریف ایمنی
ایمنی عبارت است از میزان درجه دور بودن از خطر. واژه Hazard در تعریف علمی ایمنی، به شرایطی گفته میشود که دارای پتانسیل رساندن آسیب به کارکنان، تجهیزات، ساختمانها، مواد یا کاهش کارایی در اجرای یک وظیفه از پیش تعیینشده باشد.
در استاندارد ISO 8402:1992 ایمنی به این صورت تعریف شده است: حالتی که در آن احتمال خطر آسیب به اشخاص یا خسارت مادی، به میزان قابل قبول محدود شده باشد.
ایمنی بهطور صددرصد و مطلق وجود ندارد و عملاً نیز هیچگاه بهصورت کامل حاصل نخواهد شد؛ از این رو گفته میشود ایمنی حفاظت نسبی در برابر خطرات است.
تاریخچه بهداشت حرفهای در جهان
بشر از زمانی که خود را شناخته، در پی تلاش و فعالیت بوده و همواره در مسیر زمان، تحولات مختلفی را پشت سر گذاشته است. اختراع ابزارهای مختلف و تکمیل آنها از مهمترین عوامل تحول در شیوه زندگی انسان بوده است. با گسترش صنعت، شهرنشینی، ماشینآلات و فعالیتهای انسانی، خطرات شغلی نیز بهتدریج افزایش یافت.
برای نخستین بار سقراط و ابوعلیسینا در آثار خود از دردهای شکمی قولنجمانند در میان کارگران نقاش نام بردهاند که احتمالاً با سرب موجود در رنگهای مصرفی ارتباط داشته است. همچنین جالینوس از بیماریهای معدنچیان و دباغان یاد کرده است.
قرن شانزدهم
اگریکولا و پاراسلسوس درباره بیماریهای شغلی کارگران ذوب آهن، فلزات، معدنچیان و مسمومیت جیوه آثاری منتشر کردند. کتاب اگریکولا در سال ۱۵۵۶ و کتاب پاراسلسوس در سال ۱۵۶۷ منتشر شد.
قرن هفدهم
برناردو رامازینی جمله مشهور «شغل شما چیست؟» را در رابطه با بهداشت حرفهای مطرح کرد. او در کتاب خود از بیماریهای کوزهگرها، شیشهگرها، نقاشها، شیمیستها، حلبیسازها و دباغان نام برد. رامازینی را پدر طب شغلی نامیدهاند.
قرن هجدهم
در انگلستان، توماس پرسیوال پات متوجه شد کودکانی که برای پاک کردن دودکشها وارد آنها میشوند به سرطان پوست بیضه مبتلا میگردند. همچنین دکتر تاکرا از مسمومیت سرب نزد نقاشان منازل نام برد و در سوئیس، تیسوت به بیماری سنگتراشان اشاره کرد.
قرن نوزدهم و بیستم
در انگلستان، توماس الیور و دکتر توماس لگ به مضرات فلزاتی مانند سرب اشاره کردند. در آمریکا نیز بررسیهایی درباره مسمومیت فسفر انجام شد. در زمان جنگ جهانی دوم توجه به شرایط صحیح کار و سلامت جسمی و روانی کارگران افزایش یافت و سرویسهای طبی در محیط کارخانهها ایجاد شد.
تاریخچه بهداشت حرفهای در ایران
در مرداد سال ۱۳۲۵، وزارت کار و امور اجتماعی تشکیل شد و قانون موقت کار را تدوین نمود. در سال ۱۳۳۷ این قانون با اصلاحات و تغییراتی به تصویب رسید و اجرای وظایف مربوط به بهداشت و ایمنی مندرج در قانون کار وقت، بر عهده اداره کل بازرسی کار قرار گرفت.